Bạn có đang hiểu đúng về lãi kép?

Lãi kép là một khái niệm mê hoặc biết bao người mới bước chân vào thị trường tài chính, nhưng không mấy ai thành công, vì họ không hiểu đúng về lãi kép. Lãi kép chưa kịp thấy đâu mà toàn thấy lỗ kép. Vậy hiểu về lãi kép như thế nào cho đúng?

Lãi kép là gì?

Lãi kép hiểu đơn giản là việc cộng dồn vào vốn số tiền lãi mà bạn có được khi đầu tư ở kỳ hạn trước đó, để kỳ hạn tiếp tới số tiền lãi được sinh ra nhiều hơn, mà không cần phải bỏ thêm vốn vào, nói nôm na là lãi mẹ đẻ lãi con.

Ví dụ: Bạn gửi 100 triệu vào ngân hàng A lãi suất 10% / năm, thì sau một năm bạn sẽ có tiền lãi 10 triệu, nhưng bạn không rút ra và để lãi nhập vốn thì số tiền bạn gửi ở ngân hàng A trong năm thứ 2 sẽ là 110 triệu. Kết thúc năm thứ 2, bạn sẽ có 11 triệu (nhiều hơn 1 triệu so với năm đầu), và nếu cứ để như thế năm sau số tiền bạn nhận được sẽ nhiều hơn năm trước, trong khi không cần gửi thêm tiền vào ngân hàng.

Hiểu đúng về lãi kép
Bạn đã hiểu đúng về lãi kép chưa?

Bạn có đang hiểu đúng về lãi kép? Hay đang làm vơi đi túi tiền của mình?

Chính vì định nghĩa rất hấp dẫn trên nên rất nhiều người mới khi tìm hiểu một mô hình đầu tư tài chính nào đó với lợi nhuận từ 20% / năm trở lên (thậm chí 60 – 70%/ năm) sẽ nổi lên lòng tham, đầu tư rất nhiều tiền vào đây để mong ngồi không hưởng bát vàng, được đổi đời làm giàu trong thời gian ngắn.

Thật sự những người mà có thể làm giàu từ lãi kép trong ngắn hạn thật sự là có chứ không phải không. Nhưng các bạn biết họ là ai không? Họ là dân cho vay nặng lãi (tín dụng đen), lãi suất tính theo ngày thường là 0,5 – 1% / ngày làm biết bao người vay mượn điêu đứng vì trả mãi không hết được tiền lãi, chứ chưa nói đến tiền vốn.

Các trang web trên mạng thường đưa ra trích dẫn của Albert Einstein về lãi kép như sau: “Lãi kép là kỳ quan thứ tám của thế giới”, nguyên gốc là “Compound interest is the eighth wonder of the world”. Hầu hết chúng ta đều biết đến câu nói này khi gia nhập thị trường tài chính, nhưng chắc hẳn 99% các bạn đều không biết rằng vế sau cực kỳ quan trọng của câu nói đã bị lược bỏ, khiến nhiều người không hiểu đúng về lãi kép.

Toàn văn câu nói của Albert Einstein là “Lãi kép là kỳ quan thứ tám của thế giới. Hiểu nó thì kiếm được tiền, không hiểu nó thì sẽ mất tiền” (“Compound interest is the eighth wonder of the world. He who understands it, earns it… he who doesn’t… pays it”).

hiểu sai về lãi kép
Hiểu sai về lãi kép sẽ khiến tiền bỏ bạn mà đi

Nói đến đây thì nếu bạn đang nghĩ “Ơ thế mình hiểu sai về lãi kép à? Định nghĩa của nó đơn giản thế này mà?”. Thì hãy xét tới công thức tính lãi kép sau:

A = P*(1+r/n)^n*t

A: Giá trị trong tương lai
P: Tiền vốn (tiền gốc – số tiền đầu tư ban đầu)
r: Lãi suất danh nghĩa của kỳ hạn bạn đang tính
n: Số lần tiền lãi được nhập gốc mỗi năm
t: Số năm đầu tư

Bạn có biết hai biến số quan trọng nhất trong công thức này chính là r (lãi suất của kỳ hạn) và t (số năm đầu tư) không? Để hiểu đúng hơn về lãi kép chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ về hai biến số này.

Biến số r rất thường được những dự án scam, người lừa đảo dụ dỗ những người ít hiểu biết về tài chính bỏ tiền để đầu tư. Mức lãi suất thường được đưa ra là 40, 50% / năm, thậm chí là 10% / tháng. Thậm chí họ còn cam kết lợi nhuận, nếu không có tiền trả lãi tháng đó thì dự án sẽ “tình nguyện” trả thêm lãi suất phạt để hấp dẫn con mồi. Và kết quả là khi có đủ tiền thì chủ dự án sẽ ôm tiền bỏ chạy, còn nhà đầu tư ôm cục nợ, cục tức.

Chỉ có những người cho vay nặng lãi mới áp dụng triệt để cái lãi suất này với bạn, vì đó là họ đang cho bạn vay tiền, còn ở chiều ngược lại thì trên đời này không có việc làm nào không phạm pháp mà mà người kêu gọi bạn đầu tư dám cam kết lãi suất khủng đến vậy.

Hãy nhớ rằng ngay cả nhà đầu tư lỗi lạc Warren Buffett cũng chỉ có mức lợi nhuận bình quân hằng năm là 20% suốt trong cuộc đời đầu tư của ông. Bạn thấy mức lợi nhuận này thấp ư? Vậy mà rất nhiều triệu phú, tỷ phú trên phố Wall đề ra mục tiêu về tỷ suất sinh lời như vầy đấy.

Thông thường một mảng đầu tư mang lại lãi suất bình quân từ 15-20% là hợp lý, còn trên mức đó thì gọi là đầu tư mạo hiểm (ví dụ như đầu tư vào Crypto). Lưu ý đây chỉ là lãi suất bình quân hằng năm mà thôi, không phải ai cam kết lãi suất như vậy cả. Tức là có năm lợi nhuận chỉ là 4-5% thậm chí là lợi nhuận âm, nhưng có năm thì là 20-30%, nhưng bình quân lại thì là khoảng 15-20%.

Ngay cả ngân hàng cũng điều chỉnh lãi suất tiền gửi theo từng chu kỳ phù hợp với tình hình kinh tế xã hội ở thời điểm đó, nên ai cam kết lợi nhuận với bạn thì hãy cẩn thận.

Biến t (thời gian) theo quan điểm của tôi là quan trọng nhất trong quá trình tạo lãi kép, nhưng lại là biến số ít được người ta chú ý đến nhất, bởi vì không ai muốn làm giàu chậm cả. Hiểu đúng về lãi kép thì cần phải áp dụng triệt để ưu thế của biến số t này.

hiểu đúng về lãi kép là hiểu giá trị của thời gian
Hiểu đúng về lãi kép là hiểu về giá trị của thời gian

Bạn có biết thứ mà bạn đang giàu hơn Warren Buffett là gì không? Đó chính là thời gian. Vì Warren đã 92 tuổi rồi, còn chúng ta những người đang ngồi đọc bài viết này chỉ chừng 40 tuổi đổ lại mà thôi. Chúng ta còn tới 30-40 năm để xây dựng sự nghiệp tài chính của mình.

Lãi kép cần thời gian để phát huy sức mạnh của nó. Điểm yếu của lãi kép là trong thời gian trung hạn đổ lại, thậm chí 8, 9 năm, lãi kép thật sự không hấp dẫn bất kỳ một nhà đầu tư nào. Để tôi cho bạn thấy vì sao lại như thế.

Ví dụ minh họa lý do bạn cần hiểu đúng về lãi kép

Giả sử bạn đầu tư có một phi vụ đầu tư với lãi suất bình quân 20% / năm, và đầu tư với số tiền 10.000 USD. Nếu tính theo công thức lãi kép ở trên thì sau 3 năm rưỡi bạn sẽ nhân đôi được tài khoản thành 20.000 USD (Vâng chỉ cần 3,5 năm chứ không phải 5 năm như tư duy nhanh trong đầu bạn đan tính nhẩm đâu nhé). Vậy sau 7 năm, tài khoản của bạn chỉ mới có được 40.000 USD. 7 năm là một khoản thời gian dài với bất kỳ ai.

Nhưng cứ 3,5 năm thì tài khoản của bạn sẽ tăng gấp đôi, thì bạn có biết 24 năm sau bạn sẽ trở thành triệu phú với số tiền cụ thể trong tài khoản là 1.280.000 USD chỉ với 10.000 USD đầu tư ban đầu không?

Bạn có biết Warren Buffett kiếm được 1 tỷ USD vào năm ông 56 tuổi, nhưng hiện nay ở độ tuổi 92, tổng tài sản của ông đã là 101 tỷ USD (thống kê vào tháng 4/2022). Tức là 99% tài sản của ông kiếm được đều nhờ 36 năm sau cùng của cuộc đời. Ông đã tận dụng triệt để ưu thế về thời gian để tạo bước chuyển mình về tài chính ngoạn mục ở tuổi cửu tuần.

Đây chính là điều nhiều người hiểu sai về lãi kép, tất cả là do họ thiếu tầm nhìn, và thiếu một công thức tính toán để có thể kiên định với mục tiêu tài chính đã đề ra.

Để tôi cho các bạn thấy thêm một ví dụ biến số thời gian này quan trọng đến cỡ nào trong việc đầu tư. Giả sử có một dự án cho staking trên DeFi với lãi suất bình quân qua từng năm là 230% và có giá không đổi theo thời gian là 10 USD / token.

Nếu mỗi tháng bạn ra bỏ 10 USD (tương đương khoảng 240.000 VNĐ) ra để mua cho 1 token đó, thì sau 13 năm, bạn sẽ có bao nhiêu tiền không?

Lợi nhuận từ lãi kép
Bạn thử tưởng tượng lãi kép sẽ mang lại khối tài sản là bao nhiêu với bài toán như vầy?

Nếu không dùng công thức để tính thì chắc hẳn bạn phải có một trí tưởng tượng cực kỳ phong phú mới có thể nghĩ được đáp án gần với đáp án chính xác nhất. Đáp án là sau 13 năm bạn sẽ có… 342 triệu USD (tương đương 8.212.976.787.196 VNĐ) với số vốn vỏn vẹn chỉ 1560 USD.

lợi nhuận từ lãi kép
Hẳn là bạn phải có một trí tưởng tượng rất phong phú, mới hiểu đúng về lãi kép trong bài toán này

Tôi có hỏi câu hỏi này với khoảng 20 người quen quanh tôi thì người bi quan nhất cho đáp án là 500 ngàn USD, còn người lạc quan nhất cho đáp án là 10 triệu USD. Tức người lạc quan nhất vẫn cho câu trả lời nhỏ hơn đáp án chính xác đến 34 lần. Tôi có đọc cuốn “Tâm lý học về tiền” trong đó có nói nguyên nhân là do mọi người có trí tưởng tượng không đủ phong phú về bức tranh tài chính của mình trong dài hạn (từ 10 năm trở lên).

Hiểu đúng về lãi kép
Giữ mức lợi nhuận bình quân 230%, tới năm thứ 4 tài sản của bạn đã gấp 15 lần vốn bỏ ra nhờ lãi kép

Cùng phân tích chặng đường lãi kép của biểu đồ này. Đến năm thứ 4, lợi nhuận + vốn của bạn chỉ là hơn 175 triệu VNĐ. Bạn hãy tự hỏi có mấy người trong thị trường Crypto chịu trụ lại đến 4 năm sau mỗi chu kỳ tăng giảm giá khủng khiếp của thị trường. Rồi với số vốn ban đầu chỉ là 11,5 triệu (tương đương 480 USD), liệu các bạn có để yên cho số tiền lãi này tăng tiếp?

Hiểu đúng về lãi kép
Hiểu đúng về lãi kép giúp bạn trở thành triệu phú đô la vào năm thứ 9, nhưng nếu để đến năm thứ 13 thì…

Bởi vì chỉ cần thêm 5 năm nữa, tới năm thứ 9 bạn đã có được 69,2 tỷ VNĐ rồi. Từ thời điểm này trở đi, lợi nhuận bắt đầu “go to moon” thật sự.

Rủi ro ở đây là gì? Bạn có thể mất trắng số tiền bạn đầu tư nhưng tối đa chỉ 1560 USD (do dự án bạn mua bị phá sản, mất thanh khoản, do bạn bị hack, quên private key vào địa chỉ ví…), còn lợi nhuận thì khủng khiếp.

Qua hai ví dụ trên các bạn đã nhận ra tầm quan trọng của biến số t (thời gian) để hiểu đúng về lãi kép rồi chứ?

Hãy nhớ một khoản đầu tư tốt cần thời gian để tăng trưởng đột biến. Hãy tập nhìn xa, rộng ra về một bức tranh tài chính của bạn trong hàng chục năm tới. Trong thị trường Crypto, đừng nhìn ngắn hạn, vì như trong 1, 2 năm Bitcoin có thể bị chia đôi, chia ba so với năm trước (như hình minh họa) nhưng về dài hạn sự tăng trưởng của Bitcoin chưa bao giờ làm bất kỳ nhà đầu tư nào thất vọng.

>> Xem thêm: Lịch sử hình thành Bitcoin

>> Đọc thêm: Bạn có đang đầu tư Crypto đúng cách?

icons8-exercise-96